Crafted using a technique that blends traditional methods with high-quality modern materials, the stained glass windows of the National Cathedral are a remarkable project.
Created by Romanian artisans under the direction of artist Lucian Butucariu, a professor at the National University of Arts specialising in glass and stained glass art, the works highlight local craftsmanship.
A standout achievement is the façade window depicting the Ascension of the Lord — 15 meters high and 5.5 meters wide, made of 29 panels and completed in a record three months.
French, Italian and Greek translations available below.
The Stained Glass of the National Cathedral
The making of the stained-glass windows of the National Cathedral was a remarkable process, led by the artist Lucian Butucariu, professor at the National University of Arts, specialising in the art of glasswork and stained glass, filling the gap of a relatively limited historical tradition in this field on Romanian soil. For much of history, such works had come predominantly from Western workshops. The craft, however, experienced a revival in the 1970s–1980s during the restoration of national monuments, when the first nucleus of specialists was formed.
This spirit of autonomy and innovation, born out of necessity, laid the foundation for the Cathedral’s stained-glass project to be realised entirely by Romanian artists and technicians, who assumed complex responsibilities ranging from the processing of materials to the development of execution techniques.
The project represents a close collaboration between the artistic vision of the iconographer Daniel Codrescu, coordinator of the entire iconographic programme, and the technical mastery of Lucian Butucariu. The latter independently oversaw the execution of the stained glass, transposing the complex compositions into glass and lead. The first works produced were those of the Cathedral’s altar, depicting our Lord Jesus Christ surrounded by holy hierarchs – a task which, from the outset, required advanced technical solutions in order to render faithfully the chromatic range and details of the compositions.
An outstanding achievement of the project is the monumental stained-glass window on the façade, illustrating the Ascension of the Lord. Measuring 15 metres in height and 5.5 metres in width, this impressive work, composed of 29 panels, was completed in record time – only three months. Its completion was made possible by a small but highly synchronised team. The accelerated pace was dictated by a strict deadline, linked to the visit of Pope Francis to Romania (May 31 – June 2, 2019), and demonstrated the extraordinary capacity of the team for mobilisation.
The execution technique combines traditional methods with modern, high-quality materials, most of them imported from Germany. The process begins with coloured glass, cut with precision according to the design. Figurative details – essential for the representation of saints and symbolic scenes – are executed by hand using enamels and grisaille. Each piece of glass is then fired in special kilns at temperatures between 580–610°C, a process which permanently fixes the painting. The stained glass is subsequently integrated into a metal framework. Meticulousness is a defining trait: the details of the faces and the finishing touches are executed with a precision visible even from close range.
The scope of the work goes far beyond the central pieces, encompassing the entire suite of the Cathedral’s windows. The rose window of the western façade was produced, as well as the stained-glass windows of 11 metres in height, and those of the dome, both interior and exterior. The stained-glass artist Victor Săraru also contributed, particularly to the execution of the apse windows, thus completing a project of unprecedented scale in Romania.
The durability of this work is ensured by the technique employed, similar to that of the stained-glass windows of the great Gothic cathedrals of Europe of the 14th–16th centuries, which have endured to the present day. The body-tinted glass does not degrade over time, and the painting becomes an integral part of the material. With proper maintenance, these stained-glass windows are designed to last for centuries, becoming not only an artistic component of the Cathedral but also a spiritual and cultural inheritance for future generations.
Download the leaflet in English in *pdf format here.
Please see all leaflets in 4 languages here.
Les vitraux de la Cathédrale Nationale
La réalisation des vitraux de la Cathédrale Nationale a constitué un processus remarquable, dirigé par l’artiste Lucian Butucariu, professeur à l’Université Nationale d’Arts de Bucarest et spécialiste de l’art verrier et du vitrail. Cette œuvre s’inscrit dans un contexte marqué par une tradition relativement récente dans ce domaine en Roumanie. Pendant longtemps, de telles œuvres provenaient essentiellement d’ateliers occidentaux. Cependant, le métier a connu une renaissance dans les années 1970-1980, à l’occasion de la restauration de certains monuments nationaux, période durant laquelle s’est formé un premier noyau de spécialistes autochtones.
Cet esprit d’autonomie et d’innovation, né de nécessité, a jeté les bases permettant que le projet des vitraux de la Cathédrale soit réalisé intégralement par des artistes et des techniciens roumains. Ces derniers ont assumé des tâches complexes allant du travail des matériaux au perfectionnement des techniques d’exécution.
Le projet incarne une collaboration étroite entre la vision artistique du peintre Daniel Codrescu, coordinateur de l’ensemble iconographique, et la maîtrise technique de Lucian Butucariu. Ce dernier a dirigé de manière indépendante l’exécution des vitraux, transposant en verre et en plomb des compositions complexes. Les premières œuvres réalisées furent celles du sanctuaire, représentant le Christ Sauveur entouré de saints hiérarques, un chantier qui a requis dès le départ des solutions techniques avancées pour restituer fidèlement la chromatique et les détails des compositions.
Une performance exceptionnelle du projet est constituée par le vitrail monumental de la façade ouest, illustrant l’Ascension du Seigneur. Haute de 15 mètres et large de 5,5 mètres, cette œuvre impressionnante, composée de 29 panneaux, fut achevée dans un délai record de trois mois seulement. Sa réalisation a été rendue possible grâce à une équipe réduite mais parfaitement coordonnée.
Ce rythme soutenu s’explique par un échéancier contraint, lié à l’organisation de la visite du pape François en Roumanie (31 mai – 2 juin 2019), et témoigne de l’impressionnante capacité de mobilisation de l’équipe.
La technique d’exécution des vitraux combine des méthodes traditionnelles avec des matériaux modernes de haute qualité, importés pour la plupart d’Allemagne. Le processus commence par la découpe minutieuse du verre coloré, selon le dessin d’exécution. Les détails figuratifs – essentiels pour la représentation des saints et des scènes symboliques – sont peints manuellement au maillet et à la grisaille. Chaque pièce de verre est ensuite cuite dans des fours spéciaux à une température de 580-610 °C, fixant ainsi de manière permanente la peinture. Le vitrail est enfin intégré à une structure de menuiserie métallique. La méticulosité est décisive : les détails des portraits et les finitions sont exécutés avec une précision perceptible même à courte distance.
L’ampleur des travaux dépasse les pièces centrales et englobe l’ensemble des fenêtres de la Cathédrale. Ont ainsi été réalisés : la rosace de la façade ouest, les vitraux des fenêtres hautes de 11 mètres, ainsi que les vitraux des fenêtres de la tour principale – tant intérieurs qu’extérieurs. L’artiste verrier Victor Săraru a également participé au projet, prenant en charge notamment l’exécution des vitraux des absides, complétant ainsi une entreprise d’une envergure sans précédent en Roumanie.
La durabilité de cette œuvre est assurée par la technique employée, similaire à celle des vitraux des cathédrales gothiques européennes des XIVe-XVIe siècles, qui sont parvenus jusqu’à nous. Le verre coloré dans la masse ne se dégrade pas avec le temps, et la peinture devient partie intégrante du matériau. Grâce à un entretien approprié, ces vitraux sont conçus pour durer des siècles, constituant ainsi non seulement un élément artistique de la Cathédrale, mais aussi un héritage spirituel et culturel destiné aux générations futures.
Le Vetrate della Cattedrale Nazionale
La creazione delle vetrate della Cattedrale Nazionale è stata un processo straordinario, guidato dall’artista Lucian Butucariu, professore presso l’Università Nazionale d’Arte, specializzato nell’arte della lavorazione del vetro e delle vetrate artistiche, che ha contribuito a integrare una piccola tradizione storica in questo campo in Romania. Nel corso del tempo, opere di questo tipo provenivano principalmente da laboratori occidentali, ma l’artigianato ha conosciuto una rinascita negli anni ’70 e ’80, con il restauro di alcuni monumenti nazionali, quando si è formato un primo nucleo di specialisti.
Questo spirito di autonomia e innovazione, nato dalla necessità, ha posto le basi affinché il progetto delle vetrate della Cattedrale fosse realizzato interamente da artisti e tecnici romeni, che si sono assunti compiti complessi, dalla lavorazione dei materiali allo sviluppo delle tecniche di esecuzione.
Il progetto rappresenta una stretta collaborazione tra la visione artistica del pittore Daniel Codrescu, coordinatore dell’intero complesso iconografico, e la maestria tecnica di Lucian Butucariu. Quest’ultimo ha coordinato autonomamente l’esecuzione delle vetrate, trasponendo le complesse composizioni in vetro e piombo. Le prime opere completate sono state quelle dell’altare della Cattedrale, che raffigurano il Salvatore Gesù Cristo circondato dai santi gerarchi, una missione che ha richiesto fin dall’inizio soluzioni tecniche all’avanguardia per riprodurre fedelmente i cromatismi e i dettagli delle composizioni.
Un’eccezionale realizzazione del progetto è la monumentale vetrata sulla facciata, che illustra l’Ascensione del Signore. Con un’altezza di 15 metri e una larghezza di 5,5 metri, questa imponente opera, composta da 29 pannelli, è stata completata nel tempo record di soli tre mesi. Il risultato è stato possibile grazie a una squadra piccola ma ben coordinata.
Il ritmo serrato è stato imposto da una scadenza ravvicinata, legata all’organizzazione della visita di Papa Francesco in Romania (31 maggio – 2 giugno 2019), a dimostrazione della straordinaria capacità di mobilitazione della squadra.
La tecnica di esecuzione combina metodi tradizionali con materiali moderni di alta qualità, la maggior parte dei quali importati dalla Germania. Il processo inizia con il vetro colorato, tagliato con precisione secondo il disegno esecutivo. I dettagli figurativi – essenziali per la rappresentazione di santi e scene simboliche – sono realizzati a mano, utilizzando smalti e grisaglie. Successivamente, ogni pezzo di vetro viene cotto in forni speciali a temperature di 580-610 °C, un processo che fissa in modo permanente il dipinto. La vetrata viene quindi integrata in una struttura metallica di falegnameria. La meticolosità è determinante, con i dettagli dei ritratti e le finiture eseguiti con una precisione visibile anche da distanza ravvicinata.
La portata delle opere va oltre le opere centrali, includendo l’intera serie di vetrate della cattedrale. Sono stati realizzati il rosone sulla facciata occidentale, le vetrate delle finestre alte 11 metri e quelle delle finestre della torre, sia interne che esterne. A questo sforzo ha contribuito anche l’artista delle vetrate Victor Săraru, che si è occupato principalmente dell’esecuzione delle vetrate delle absidi, completando così un progetto di una portata senza precedenti in Romania.
La durevolezza di quest’opera è garantita dalla tecnica utilizzata, simile a quella delle vetrate delle grandi cattedrali gotiche europee del XIV-XVI secolo, giunte fino a noi. Il vetro colorato in massa non si degrada nel tempo e la pittura diventa parte integrante del materiale. Con una corretta manutenzione, queste vetrate sono progettate per durare secoli, diventando non solo una componente artistica della cattedrale, ma anche un patrimonio spirituale e culturale per le generazioni future.
ΤΑ ΒΙΤΡΩ
Η κατασκευή των βιτρώ (γαλλ. vitraux) του Ιερού Εθνικού Καθεδρικού Ναού αποτέλεσε ένα εξαίρετο εγχείρημα, που επιμελήθηκε ο καλλιτέχνης Λουκιανός Μπουτουκαρίου (Butucariu), καθηγητής στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Καλών Τεχνών, ειδικευμένος στην τέχνη του υαλουργήματος και του βιτρώ, συμπληρώνοντας μία περιορισμένη ιστορική παράδοση σε αυτό το πεδίο, επί του εδάφους της Ρουμανίας.
Με την πάροδο του χρόνου, τα έργα αυτού του είδους τέχνης προέρχονταν κυρίως από δυτικά εργαστήρια· όμως η τέχνη αυτή γνώρισε αναγέννηση στη Ρουμανία, κατά τη δεκαετία του ’70-’80 του περασμένου αιώνα, με την αποκατάσταση εθνικών μνημείων, όταν σχηματίστηκε ένας πρώτος πυρήνας ειδικευμένων τεχνιτών.
Αυτό το πνεύμα αυτονομίας και καινοτομίας, που γεννήθηκε από την ανάγκη, έθεσε τα θεμέλια, ώστε το έργο των βιτρώ του Ιερού Καθεδρικού Ναού να μπορέσει να υλοποιηθεί εξ ολοκλήρου από Ρουμάνους καλλιτέχνες και τεχνικούς, οι οποίοι ανέλαβαν σύνθετα καθήκοντα, από την επεξεργασία των υλικών μέχρι την ανάπτυξη των τεχνικών εκτέλεσης.
Το σχέδιο αποτελεί καρπό στενής συνεργασίας μεταξύ της καλλιτεχνικής όρασης του ζωγράφου Δανιήλ Κοντρέσκου (Codrescu), ο οποίος επέβλεψε ολόκληρο το εικονογραφικό σύνολο, και της τεχνικής δεξιοτεχνίας του Λουκιανού Μπουτουκαρίου (Butucariu).
Ο τελευταίος συντόνισε αυτόνομα την εκτέλεση των βιτρώ, μεταφέροντας τις σύνθετες συνθέσεις σε υαλό και μόλυβδο. Τα πρώτα έργα που ολοκληρώθηκαν ήταν εκείνα του Ιερού Βήματος του Ιερού Καθεδρικού Ναού, όπου απεικονίζεται ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, περιβαλλόμενος από Αγίους Ιεράρχες· έργο που από την αρχή απαίτησε προχωρημένες τεχνικές λύσεις, ώστε να αποδοθούν πιστά η χρωματική αρμονία και οι λεπτομέρειες των συνθέσεων.
Εξαίρετο επίτευγμα του σχεδίου αποτελεί το μνημειώδες βιτρώ της πρόσοψης, που απεικονίζει την Ανάληψη του Κυρίου. Με ύψος 15 μέτρων και πλάτος 5,5 μέτρων, αυτό το εντυπωσιακό έργο, αποτελούμενο από 29 πίνακες, ολοκληρώθηκε σε εγγραφό χρονικό διάστημα μόλις τριών μηνών. Η υλοποίηση έγινε δυνατή χάρη σε μία μικρή, αλλά άριστα συντονισμένη ομάδα.
Ο εντατικός ρυθμός επιβλήθηκε από τη στενή προθεσμία, η οποία συνδεόταν με την οργάνωση της επίσκεψης του Πάπα Φραγκίσκου στη Ρουμανία (31 Μαΐου – 2 Ιουνίου 2019), αποδεικνύοντας την εξαιρετική ικανότητα κινητοποίησης της ομάδας.
Η τεχνική της εκτέλεσης συνδυάζει παραδοσιακές μεθόδους με σύγχρονα υλικά υψηλής ποιότητας, τα περισσότερα εκ της Γερμανίας. Η διαδικασία αρχίζει με τον έγχρωμο υαλό, κομμένο με ακρίβεια, σύμφωνα με το σχέδιο εκτέλεσης. Οι εικονιστικές λεπτομέρειες – καθοριστικές για την απεικόνιση των Αγίων και των συμβολικών σκηνών – εκτελούνται χειροποίητα, με τη χρήση σμάλτων και γκριζαϊών.
Υστερότερα, κάθε τεμάχιο υαλού ψήνεται σε ειδικά καμίνια, σε θερμοκρασία 580-610° Κελσίου, διαδικασία που παγιώνει μόνιμα τη ζωγραφική επιφάνεια. Εν συνεχεία, το βιτρώ ενσωματώνεται σε μεταλλική ξυλουργική δομή. Η μεθοδικότητα είναι καθοριστική, ενώ οι λεπτομέρειες των πορτραίτων και τα τελειώματα εκτελούνται με τέτοια επιμέλεια, ώστε να διακρίνονται καθαρά και εκ του σύνεγγυς.
Η έκταση των εργασιών υπερβαίνει τα κεντρικά έργα, περιλαμβάνοντας όλο το σύνολο των παραθύρων του Ιερού Καθεδρικού Ναού. Εφιλοτεχνήθηκαν η ρόδακα της δυτικής πρόσοψης, τα βιτρώ των παραθύρων ύψους 11 μέτρων, καθώς και εκείνα των παραθύρων του τρούλου, τόσο εσωτερικών, όσο και εξωτερικών. Στην κοπιώδη αυτή εργασία συνέβαλε και ο καλλιτέχνης βιτρωΐτης Βίκτορ Σαράρου (Victor Săraru), ο οποίος ανέλαβε κυρίως την εκτέλεση των βιτρώ των αψίδων, συμπληρώνοντας έτσι ένα έργο ανεπανάληπτης εμβέλειας για τη Ρουμανία.
Η ανθεκτικότητα του έργου αυτού διασφαλίζεται από την τεχνική που εφαρμόστηκε, όμοια με εκείνη των βιτρώ των μεγάλων γοτθικών καθεδρικών ναών της Ευρώπης, κατά τους 14ο-16ο αιώνες, οι οποίοι έχουν διατηρηθεί μέχρι σήμερα. Ο έγχρωμος υαλός, επεξεργασμένος εξ αρχής εν μάζη, δεν φθείρεται με το πέρασμα του χρόνου, ενώ η ζωγραφιά αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος του υλικού.
Με την προσήκουσα συντήρηση, τα βιτρώ αυτά έχουν σχεδιαστεί ώστε να διαρκέσουν για αιώνες, αποτελώντας όχι μόνο καλλιτεχνικό στοιχείο του Ιερού Καθεδρικού Ναού, αλλά και πνευματική και πολιτιστική κληρονομιά για τις μέλλουσες γενιές.
Photo: George Ioniță
